Voordat we beginnen met het uitleggen wat assertiviteit is en hoe iemand kan leren assertiever te worden, staan we eerst nog even stil bij de grondslag die nodig is om echt assertief te kunnen worden. In 1972 heeft Berne (Transactionele Analyse) onderzocht hoe mensen een fundamentele levenshouding aannemen, die van grote invloed is op al datgene wat ze doen voor de rest van hun leven. Het is een simpel model dat combinaties heeft van OKÉ en NIET OKÉ. Deze staan voor 4 extreme levenshoudingen:
IK OKÉ – JIJ OKÉ
De mensen die deze levenshouding ontwikkelen, ervaren zichzelf doorgaans positief. Over het geheel genomen, vinden zij hun leven stimulerend en plezierig en zij proberen er het beste van te maken. Als zij terugkijken op vroegere ervaringen, concentreren zij zich op de aangename herinneringen.. Zij ervaren ook anderen positief en geloven dat ze veel aan anderen kunnen hebben. Zonder sentimenteel of kritiekloos te zijn, is zo’n persoon tot de slotsom gekomen dat anderen een rijke bron zijn voor contact, liefde en nieuwe ervaringen.
IK OKÉ – JIJ NIET OKÉ
De mensen die deze levenshouding ontwikkelen, ervaren zichzelf positief, maar zij voelen een zeer reëel verschil tussen zichzelf en anderen. Zij beschouwen de meeste anderen als minderwaardig en onbekwaam, als mensen die tekort schieten in intelligentie, rechtschapenheid, morele kwaliteiten, aantrekkelijkheid of ervaring. Mensen die vanuit deze houding leven, voelen zich superieur en slagen erin manieren te vinden om dat aan zichzelf en anderen te tonen. Zij komen arrogant, hooghartig en afstandelijk over en managers die zo over anderen denken, zijn zelden geliefd.
IK NIET OKÉ – JIJ OKÉ
Mensen met deze levenshouding hebben het gevoel dat zij een belangrijke zwakheid of gebrek vertonen, waardoor zij minderwaardig zijn aan anderen. Het ontbreekt hen aan positieve gevoelens over zichzelf. Zij hebben weinig plezier in hun leven, omdat zij zich concentreren op hun – al dan niet reële – zwakheden, tekortkomingen, onvolkomenheden en mislukkingen. Als zo iemand met problemen of teleurstellingen te maken krijgen, gebruikt hij die om aan te tonen dat hij inderdaad gelijk heeft. Zij slaan anderen hoog aan, zij beschouwen anderen als belangrijker, rijper, doelbewuster, getalenteerder of mooier. In feite kijken deze mensen, die zich in deze positie plaatsen, tegen anderen op en op zichzelf neer
IK NIET OKÉ – JIJ NIET OKÉ
Mensen in deze toestand zijn vaak depressief en hebben de hoop opgegeven ooit nog een rijk en bevredigend leven te leiden. Deze mensen hebben niet alleen een negatief zelfbeeld, zij beschouwen anderen als even gebrekkig. De hele wereld van relaties wordt door hen als een teleurstelling ervaren. Het is duidelijk dat deze houding zeer negatieve gevolgen heeft, die zichtbaar worden in een tekort aan enthousiasme, energie en vitaliteit.
ALS U VANAF EEN AFSTAND KIJKT NAAR UW LEVENSHOUDING,
WAT IS DAN VOOR U VAN TOEPASSING?